Belangrijk

Op woensdag 3 maart was ik aanwezig op een studiemiddag, georganiseerd door de gemeente Oss, bij het ondertekenen van het Convenant 'Zorg en Veiligheid'. Velen die het onderwijs van 4 tot
23 jaar een warm hart toedragen was aanwezig.
De begrippen Zorg en Veiligheid zijn thema's die velen bezig houden; in de politiek, de kranten en op tv; er gaat geen dag voorbij zonder of er wordt hierover gesproken. Naast de bekende cijfers, heeft ook de onderwijsinspectie oog voor de zorg en de veiligheid voor het kind, de leerkracht en de ouder. En terecht! Er is in heel Nederland geen enkele schoolgids te vinden waarin niet wordt gesproken over een veilige leeromgeving en de zorg voor het kind.
Die middag heeft een 25tal vertegenwoordigers, ook namens onze Nutsscholen, het convenant getekend, waarin zij zich verbinden aan de inzet op de scholen van o.a. school-maatschappelijk werk (wordt dus gelukkig voortgezet!) en de zogenaamde 'ZAT's' (Zorg- en Advies teams). Afgesproken is dat de gemeente Oss verantwoordelijk is voor de ontwikkeling en uitvoering van het jeugd- en onderwijs- en veiligheidsbeleid. Het onderwijs is vervolgens verantwoordelijk voor de (pedagogische) veiligheid van de leerlingen en hun ouders en de leerkrachten. Wat de scholen nu te doen staat is het opstellen van een integraal Veiligheidsplan. En ook al is er weer sprake van een plan (het 52^ste verplichte document?); zelf de bovenmeester vindt deze zinvol.

In de pauze van deze studiemiddag hoorde ik een groot aantal directeuren van zowel de openbare, katholieke en Nutsscholen praten over de, hoe kan het ook anders, resultaten van de Cito-Eindtoets.

"Jammer' hoorde ik een van zeggen, dat we nu eerst kijken naar het Cito-gemiddelde van de school, en dan pas oog hebben voor de individuele prestatie van het kind. 'Een totaal verkeerde volgorde, maar wat wil je als de inspecteur op basis van deze resultaten de school 'afrekent', zo vervolgde hij zijn betoog.

Het werd dus een middag waarin veel eensgezinde meningen te horen waren; het kind weer in het middelpunt en zo hoort het ook!

De Bovenmeester 

Reacties naar: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Rompslomp

Er is op scholen te veel organisatorische rompslomp. Als je aan onderwijs- en leidinggevenden vraagt waardoor ze het meest extra worden belast, is het door de administratieve rompslomp. De leerkracht anno 2010 moet veel tijd en aandacht besteden aan het invullen en bijhouden van de vele gegevens over leerlingen. De vorderingen, zowel in de diverse vakken, als ook de sociaal emotionele ontwikkelingen worden nauwgezet vastgelegd.

De dag begint al met het noteren van de afwezige leerlingen; later worden deze ingeklopt in het digitale leerlingvolgsysteem.
Dat leerlingvolgsysteem, eigenlijk een heel groot administratiesysteem, krijgt in de school een steeds belangrijker plaats.

De leidinggevende heeft in veel gevallen nog meer te maken met de administratielast. Voor oneindig veel beleidsterreinen moeten documenten, plannen geproduceerd worden.
De zogenaamde 'planlast' is groot in ons onderwijs. Onlangs ontving ik van een onderwijsdienst een overzicht van de onderdelen waarvoor de school een plan moet schrijven, evalueren en actualiseren; in totaal zo'n 48 aandachtsgebieden.

Nadat een document tot stand is gekomen, begint het lange praten, het eindeloos vergaderen; met de directie, het bestuur de medezeggenschap, externe instanties zoals de gemeente, de voorschoolse opvang en niet te vergeten het personeel. En als de plannen dan klaar zijn, zult u zeggen, dan komt de rust. Nee, dan volgt de controle op de naleving van de plannen, de evaluatie en de aanpassingen, tot dat het document zo is verouderd en gehavend door het veranderen, dat er weer van voren van aan begonnen wordt. En dat dus 48 keer.

Als er in het onderwijs wordt vastgesteld dat men er vooral veel 'van plan' is, weet u nu waardoor het soms daarbij blijft!

 De Bovenmeester 

Wilt u meer weten, volg dan de komende maanden de publicaties hierover in de Volkskrant.

Reacties naar: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Onderwijsagenda

Waarmee houdt het Nederlandse onderwijs zich de laatste jaren vooral bezig? Misschien wel eens te veel met dat wat als belemmering voor goed onderwijs wordt gezien. Dat heeft dan vooral te maken met ontevredenheid over het onderwijs van zowel hen die er in werkzaam zijn, als van degenen die er mee te maken hebben zoals ouders, het bedrijfsleven en de politiek.

De Volkskrant heeft een forum samengesteld van 10 wijze mannen en vrouwen, die de opdracht ontvangen hebben om de zes belangrijkste thema's uit het onderwijs te formuleren. Deze thema's zijn samengesteld uit reacties van lezers op een oproep in de krant om te reageren op het huidige onderwijs. Al deze reacties hebben geleid tot de volgende zes thema's.

1. Er is op scholen te veel organisatorische rompslomp,
2. Ouders en scholen zijn onvoldoende partners in onderwijs en opvoeding,
3. De arbeidsvoorwaarden voor leraren moeten op de schop,
4. In het onderwijs is te weinig maatwerk om recht te doen aan diversiteit,
5. Talenten van lerenden worden te weinig ontwikkeld,
6. Docenten, leerkrachten hebben meer kennis kunde en vaardigheden nodig.

Voor de duidelijkheid; het betreft een opsomming van aandachtsgebieden die van toepassing zijn in het onderwijs van 4 tot 24 jarigen.

Ik wil de komende maanden aan enkele van de bovengenoemde thema's aandacht schenken en er mijn visie op geven. Maar meer nog ben ik benieuwd naar wat u vindt, hoe u aankijkt tegen de bovengenoemde stellingen. Laat het mij weten, u ontvangt van mij een persoonlijke reactie.

De Bovenmeester 

Voorlichting

Het kabinet heeft vrijdag 27 november jl. besloten enkele miljoenen uit te trekken voor extra seksuele voorlichting. De voorlichting gaat lopen via scholen en het internet, maar ook ouders zijn een doelgroep.

"Vooral  jongens ontbreekt het vaak aan kennis over seks", zei staatssecretaris  van Volksgezondheid Jet Bussemaker onlangs bij Paul en Witteman aan tafel.

"Jongens moeten ook hun verantwoordelijk-heid nemen en dat niet overlaten aan de meisjes. Anticonceptie is een zaak van twee en niet van één". Dat is natuurlijk waar. "Het schijnt nog steeds zo te zijn, dat veel jongens denken dat het nemen van een douche na een vrijage voldoende bescherming biedt tegen zwangerschap", aldus de staatsecretaris.

Ook de basisscholen zullen weer de nodige lespakketten ontvangen, juist op het moment dat het onderwijs bezig is allerhande goedbedoelde pakketten retour te sturen, omdat het rekenen, lezen en schrijven toch ook wel erg belangrijk is. 

Als vader van een paar prachtige dochters, adviseer ik u dringend uw dochters goed voor te lichten over de omgang met de jongens. Juist de meiden zullen zich moeten wapenen tegen allerhande ongewenste situaties, waarbij juist zij vaak de prijs moeten betalen van naïef handelen. Of zoals het motto van een aantal jaren geleden luidde; 'Een verstandige meid is op haar toekomst voorbereid'. En dat is waar, zeker in het gezelschap van die jongens waarop de staatsecretaris haar voorlichtingspijlen heeft gericht.

 De Bovenmeester

Onbevoegd

Dat het onderwijs behoefte heeft aan  belangstellenden voor het lesgeven, heb ik u al menig maal laten weten. Wie gaat straks de vertrekkende met pensioengaande collega's vervangen? En.... komt er voor elke vertrekkende mannelijke collega ook weer een man terug? Zonder te overdrijven, vind ik de vooruitzichten somber; steeds minder enthousiasme voor het onderwijs en steeds minder mannen in deze beroepssector, die steeds meer 'verjuft'.  

Vooral in het voortgezet onderwijs is de nood steeds nijpender aan het worden. Scholen zijn al blij als ze iemand kunnen aantrekken, ook al blijkt deze persoon niet altijd bevoegd te zijn. Weten de scholen dat dan niet. Zeker wel, maar hij of zij die van jonge mensen houdt, er mee wil werken en zijn of haar kennis wil overdragen, is van harte welkom, ook als tijdens een sollicitatiegesprek blijkt dat de benodigde diploma's er (nog) niet zijn.

De minister liet deze week weten dat hij een website opent, waarop de scholen en de namen van de onbevoegde leraren te zien zijn.
En dan......., vraag ik mij af, wat moet de ouder hier dan mee aan? Kind van school halen, ook al geeft de onbevoegde goed les? Is geen les, of een klas naar huis sturen beter dan les van een ongediplomeerde? U mag het zeggen, maar neem van mij aan, dat directies van scholen erg hard werken goed onderwijs te realiseren.  

De Bovenmeester 

Techniek

Wellicht is uw kind op school  al een ontdekkingstocht begonnen in de wonderlijke wereld van de techniek. Alle Osse Nutsscholen hebben vorig jaar een aardig bedrag aan subsidie toegezegd gekregen. Inmiddels zijn er vijf techniekcoördinatoren opgeleid, die de taak hebben het team, waar zij deel van uitmaken, te begeleiden met deze nieuwe activiteiten.

Het voortgezet en middelbaar onderwijs maken zich terecht zorgen over het aantal leerlingen dat te kennen geeft zijn/haar brood te willen verdienen 'in de techniek'.
Het 'word jij onze nieuwe collega', is een veel gebruikte reclamewerving op de auto van o.a. de loodgieter en de CV-installateur.

In de afgelopen weken hebben de leerkrachten op onze scholen kennis gemaakt met mooie techniekkasten en het daarbij horende leerlijnen, die de belangstelling van het basisschoolkind moeten opwekken. Met grote interesse, maar soms ook met enige reserve, werd tijdens de laatste studiedagen door de leerkrachten gesproken over dit voor het onderwijs redelijk nieuwe vakgebied.

Het basisonderwijs wil een bijdrage leveren aan het promoten van 'de techniek' bij haar leerlingen. Hiermee hoopt zij dat onze maatschappij in de toekomst over weer voldoende jonge mensen zal beschikken, die daadwerkelijk een beroepskeuze hebben gemaakt voor een richting die naar het zich al lange tijd laat aanzien, in een vergeethoekje terecht blijkt te zijn gekomen.

Ook u als ouder kunt een bijdrage leveren; stimuleer uw kind zich af te vragen of het een weg wil volgen waarbij de techniek een centrale rol speelt. U zult ontdekken dat dit zich later dubbel laat uitbetalen.

De Bovenmeester

Op 12 oktober 2009 bestaat het VMBO precies 10 jaar. 
Het VMBO is een samenvoeging van de Mavo en het voorbereidend beroepsonderwijs.  

Jaarafsluiting

Het onderwijs leeft van periode naar periode, vaak van vakantie tot vakantie, het zijn herkenbare cycli waar kind, ouder en leerkracht houvast aan hebben. Dit schooljaar zit er al weer bijna op. Zoals altijd in deze tijd zijn de schoolverlaters bezig met zich voor te bereiden op hun grote afscheidsavond en hebben de nieuwe leerlingen, de meeste zijn nog kleuter, kennis gemaakt met hun nieuwe school en (meestal) juf. Spannende tijden dus, afscheid nemen en de stap naar de nieuwe school maken, de zoals we dat vroeger noemden, de 'grote school'.
Ook 'grote mensen' nemen afscheid. Uit de verschillende geledingen, zoals bestuur, MR en ouderraad, zullen we afscheid moeten nemen van ouders, die vele uren en vaak ook avonden hun tijd en aandacht gaven voor een goede zaak, te weten onze scholen. Als bovenmeester zie je wat die ouders over hebben voor de school van hun kind(eren) en dat is, zo kan ik u zeggen, heel veel.
Wij zijn hen veel dank verschuldigd, omdat het onderwijs, de school, absoluut niet kan functioneren zonder deze enthousiaste groep ouders.

Op de Jaaravonden, die in dit schooljaar gedurende de laatste weken voor de eerste keer op àlle vijf scholen zijn georganiseerd, werd verantwoording afgelegd aan belangstellende ouders over het  gevoerde beleid en de werkzaamheden van het afgelopen schooljaar. De groep geinteresseerden is nog vrij klein, ik durf bijna te zeggen, te klein!
Ik roep u daarom allemaal op, om nu alvast ergens in uw agenda van het nieuwe schooljaar een aantekening te maken, dat u de Jaaravond 2009-2010 gaat bezoeken.
Geloof me, echt de moeite waard.

Rest mij nog u allen een prachtige vakantie toe te wensen, met rust, licht, ruimte, nieuwe ontdekkingen en mooie ontmoetingen.
Tot 7 september.

De Bovenmeester

Gestrengheid

Ronald Plasterk, u weet wel, die man die veel met hoed op uw beeldscherm verschijnt, is een man naar mijn hart; als minister van Onderwijs en Wetenschappen doet hij de goede dingen goed. Hij stuurt vooral op visie en inhoud van het onderwijs en niet zoals tientallen jaren gebeurde op alleen maar geld (lees bezuinigingen). Onlangs maakte hij de balans op van de eerste periode van zijn ministerschap. In een artikel dat onlangs verscheen in de NRC noemde hij vier aandachtspunten. Daarbij viel mij vooral het woord 'Gestrengheid' op. Dat woord doet een beetje oudtestamentisch aan. Zijn uitleg hierbij is, dat hij twee modellen ziet in ons onderwijs; het ontplooiingsmodel ('beste leerling, zeg mij eens wat je denkt te willen leren en waar heb je zin in?') en het instructiemodel (beste leerling, ik als meester weet heel goed wat jij moet leren, volg mij dus maar'.) Voor dit laatste model gebruikt de minister dus het woord "Gestrengheid".

Plasterk is terecht van mening dat het eerste model, ook wel het competentieleren genoemd, het tweede heeft weggedrukt. Lacunes in de kennis en de vaardigheden worden in gezinnen waar de ouders zelf een goede opleiding hebben gehad wel opgevuld. Andere kinderen konden er wel eens blijvende schade van ondervinden.

De gestrengheid van de alwetende meester (en natuurlijk ook juf) moet weer een kans en een vaste plaats krijgen op onze scholen. Veel kinderen hebben daar recht op vindt Plasterk, een moedige uitspraak, want hiermee gaat hij in tegen de huidige opvattingen van de ongelooflijk vele deskundigen die zich op de 'onderwijsmarkt' een plaatje willen verwerven. En aan u ouders vraagt hij uw kind niet alleen maar te polsen of het leuk was op school, maar of het die dag ook nog wat heeft geleerd!

De Bovenmeester.

MAAT

De Onderwijsinspectie heeft deze week haar jaarlijkse verslag gepresenteerd. Het is een kritisch rapport geworden. Vanmorgen keek ik onder het nuttigen van mijn ontbijt even naar 'Goedemorgen Nederland' en ik hoorde een vertegenwoordigster van de inspectie toelichting geven op de bevindingen; het was allemaal niet best en onder de maat. De zorg voor leerlingen met speciale behoeften komt er bekaaid af. Leerkrachten zijn niet deskundig genoeg, besturen zien slecht toe. Welke maat wordt toch steeds gehanteerd, vraag ik mij zo dikwijls af. Ik voelde niet voor de eerste keer een gevoel van onmacht en van boosheid bij mij opkomen.

Onmacht, omdat in de jaren dat ik nu werkzaam ben in het onderwijs (en dat is toch al meer dan vijdfendertig jaar), er met korte dan wel langere tussenpozen altijd hetzelfde verhaal is te horen over de onvoldoende kwaliteit van het Nederlandse onderwijs.
Onmacht, omdat het onderwijs hierdoor niet of nauwelijks in staat is de negatieve beeldvorming die al jarenlang bestaat te veranderen.
Onmacht, omdat het de macht van de overheid, de inspecties, instellingen zoals het Cito, de media (herinnert u zich Prem nog?) altijd groter blijkt te zijn dan die van het onderwijs zelf.

Boosheid, omdat de onderwijsinspectie een maat hanteert die voor de onderwijsgevenden bijna niet meer te herkennen is, die uitgaat van optimale omstandigheden en voorbijgaat aan de werkelijkheid en de maatschappelijke omstandigheden waarin en waarmee de leerkracht te maken heeft.
Boosheid, omdat de politiek in haar wijsheid steeds maar weer meent te moeten besluiten dat met minder geld het onderwijs ook wel verbeterd kan worden. Boosheid omdat door al eerder genoemde beeldvorming, het voor veel jonge mensen niet meer interessant is voor dit vak te kiezen.

Is het dan nog wel zo leuk om in het onderwijs te werken?

Vandaag even niet!

De Bovenmeester.

Schoolbord

Toen ik in 1957 (het jaar dat de meeste schoolborden nog een beukenhouten rand hadden) in de eerste klas van de lagere school zat, viel het de juf al meteen op dat ik niet was gezegend met een leesbaar handschrift. Weken en maanden was ik bezig om met potlood, overtrekpapier en schrijf-kaarten de letters zo mooi mogelijk na te tekenen. Veel heeft het helaas niet geholpen.

Later in 1969 (het jaar dat de meeste schoolborden werden uitgerust met twee zijborden) was ik ingeschreven als student op de PA (Pedagogische Academie) voor mijn diploma 'Volledig bevoegd onderwijzer'. Dat diploma ontving ik pas na ook hier nog te zijn onderworpen aan een aantal extra bordschrijf- en tekenlessen; zonder enig aansprekend resultaat overigens.

In 2009 (het jaar dat de Nutsscholen afscheid namen van het traditionele  schoolbord en schoolkrijt) werden de eerste digitale borden geplaatst. Onmiddellijk valt op dat de juf of meester niet noodzakelijk voor het bord behoeft te staan om wat te schrijven of te tekenen. Nee, hij/zij kan van achter het bureau letters, woorden, zinnen, teksten op het bord voor de kinderen zichtbaar maken. Tekeningen zelf maken kan nog wel maar bestaande tekeningen en plaatjes gebruiken blijkt sneller en effectiever te werken en spreekt de kinderen enorm aan.

Ben ik te vroeg geboren? Als het gaat over deze prachtige digitale uitvinding waarschijnlijk wel! De hele wereld komt in heldere beelden en geluid de klas van uw kind(eren) binnen; de mogelijkheden hiervoor zijn bijna eindeloos. En ja,... voor de wat onhandige, weinig creatieve schoonschrijver en -tekenaar ook een welkom hulpmiddel. Het zal u duidelijk zijn; bij het Nut heeft de leerkracht veel te kiezen; wat laat ik mijn kinderen zien en horen en wat niet?
Ik wens alle collega's veel wijsheid toe met het gebruik van dit fenomeen; de bovenmeester blijft voorlopig nog wèl gebruik maken van bordkrijt!

De Bovenmeester.

Prem

Prem was in tien minuten helemaal klaar met het Nederlands basisonderwijs: “het deugt niet, is incompetent en maakt kinderen ongelukkig”. Hij vertelt de kinderen onomwonden dat zij zeker de leerkrachten niet moeten geloven. Als klap op de vuurpijl laat Prem weten, dat de ouders van de tien kinderen in Prems schooltje vooral een enorme angst hebben voor het VMBO en: “in dit onderwijstype wil tenslotte geen enkel kind terecht komen”.

Prem gaat ongenuanceerd te keer. We weten weinig of niets van de kinderen met hun angstige en onzekere gedrag ten aanzien van de eindtoets, van de schoolloopbaan, van de leercapaciteit die ze in aanleg hebben, van hun sociale achtergrond en van de scholen waar zij het onderwijs volgen. In het programma zien we 2 begeleiders opdraven die de kinderen begeleiden (1 leerkracht op 5 leerlingen!) Alle hulp wordt uit de kast getrokken om de kinderen voor te bereiden op de Cito-eindtoets.

Prem had bij mij de handen op elkaar gekregen, als hij zou laten zien wat die Cito-eindtoets vraagt van zowel het kind als van de school. Als hij zou hebben laten zien wat de zin en onzin van een dergelijk instrument is. Als hij een pleidooi zou hebben gehouden voor het belang van het schooladvies in plaats van dat van de Citotoets. Maar dat doet Prem niet. Dat levert waarschijnlijk te weinig kijkers op, dan zapt Nederland verder naar een andere zender waarin emotie en de waan van de dag de belangrijkste ingrediënten zijn.

Prem bewijst met deze uitzendingen het basisonderwijs een hele slechte dienst. Hij bevestigt de vooroordelen en stereotypen, waartegen het onderwijs al jaren vecht. Het is entertainment-tv geworden, waarbij de presentator over de ruggen van tien kinderen heen, zijn show kan opvoeren. Ik heb besloten de serie niet meer te volgen, omdat nuance en redelijkheid plaats hebben gemaakt voor misleiding en wartaal. En daar zit echt niemand op te wachten. De Bovenmeester Vanaf donderdag 8 januari zendt de NPS de nieuwe tiendelige serie ‘De school van Prem’ uit. Daarin is te zien hoe presentator Prem Radhakishun alles uit de kast haalt om basisschoolkinderen klaar te stomen voor de Citotoets.

Ik ben zeer benieuwd naar uw ideeën en opvattingen over dit onderwerp en vraag u te reageren op deze Bordkrijt via het mailadres: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Onderweg

Mijn scheurkalender telt nog minder dan 25 blaadjes.
Het jaar 2008 zit er weer bijna op. En zoals elk jaar in de donkere maand december word ik enigszins overmand door een gevoel van weemoed en heb ik een niet te onderdrukken neiging om terug te kijken naar dat, wat het bijna voorbije jaar zo bijzonder heeft gemaakt.
Was 2008 zo bijzonder?

Deze vraag zal een ieder verschillend beantwoorden.
Hoe zag uw afgelopen jaar er uit? Was het voor u een jaar om in te lijsten of een jaar om snel te vergeten om vervolgens te hopen dat het nieuwe jaar u meer blijdschap en reden tot tevredenheid zal geven?

De Goedheiligman is weer vertrokken naar zijn land van herkomst, de kerstboom zal uit de grond of uit de doos worden gehaald, de lampjes zullen worden aangestoken, de kerstster zal voor de ramen hangen, de juf of meester zal een kerstverhaal vertellen de kerstvakantie zal voor alle kinderen ruimte en tijd geven zich te ontspannen. Kerstmis, de periode waarin we onderweg zijn van het oude naar het nieuwe jaar.
Ik wens u in dat nieuwe jaar veel  geluk, vrede en gezondheid toe.

De laatste Bordkrijt van 2008 sluit ik af met een gedicht van de betrokken mens en dichter Ivo de Wijs, ook om nog eens terug te denken aan het afgelopen jaar.

Onderweg

Een man en een vrouw gaan langs de wegen,
de lucht is koud, de wind zit tegen.
Geen Dickens-sfeer, geen welbehagen
en af en toe hoor je haar vragen
met zachte stem:
'Is het nog ver naar Bethlehem?'
'Ja, het is nog ver naar Bethlehem.'

Opnieuw een jaar van vluchtelingen
die schamel langs de wegen gingen.
Opnieuw een jaar van oorlogsrampen
van hongersnoden en van kampen
en requiem.
'Is het nog ver naar Bethlehem?'
'Ja, het is nog ver naar Bethlehem.'

Van de verloren Hof van Eden
naar de onmogelijke vrede.
Zo trekt de mens over de wegen
met haar en hem.
'Is het nog ver naar Bethlehem?'
'Ja, ja het is nog heel ver naar Bethlehem.'

De bovenmeester